بازخوانی رابطه دین و تمدن در نگاه شهید مطهری براساس نگرش مالکبننبی و تویینبی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار فلسفه اسلامی، دانشگاه پیام نور، واحد تهران جنوب، ایران
2 کارشناسی ارشد فلسفه دین، دانشگاه پیام نور، واحد تهران جنوب، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بازخوانی رابطه دین و تمدن، در نگاه شهید مطهری براساس نگرش مالک بننبی و تویینبی صورت پذیرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که هر سه نظریهپرداز معتقد به حضور پررنگ و تأثیرگذار دین، اخلاق و فرهنگ در خلق و ایجاد تمدن هستند. نتایج نشان داد که نگاه شهید مطهری در رابطه با تمدن اسلامی و تمدن نوین اسلامی نسبت به دو نویسنده دیگر دارای تکامل و پختگی بیشتری است. شهید مطهری برخلاف تویینبی که دین را مخلوق تمدن می داند معتقد است که درنهایت این دین است که منجر به خلق تمدن خواهد شد. از این نظر با مالکبننبی دارای دیدگاه مشترکی است اما تفاوتی محسوس نیز دیده میشود. مالکبننبی باتوجهبه تعریفی که از دین ارائه می کند، ادیان غیرالهی را نیز وارد دایره تعریف خود نموده است؛ درحالیکه شهید مطهری برخلاف نظر وی تنها ادیان توحیدی با سرمنشأ خداوندی را دین میداند. برخلاف نظریات تویینبی و مالکبننبی که سعی نمودهاند بهنوعی بین تمدنهای حاصل از ایدههای مارکسیسم، سکولاریسم و کلاً جریاناتی که مخالف دین یا طرفدار نادیدهگرفتن آن هستند رابطه برقرار کند، شهید مطهری تنها معتقد است که این اسلام است که میتواند تمدنی قوی با چهارچوبهای اخلاقی و سعادتمندانه برای بشر فراهم آورد.
کلیدواژهها